Mutlak
Butlan:
Sebepleri:
Aşağıdaki hâllerde evlenme mutlak butlanla batıldır:
1.
Eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması,
2. Eşlerden birinin evlenme sırasında sürekli bir sebeple ayırt
etme gücünden yoksun bulunması,
3. Eşlerden birinde evlenmeye engel olacak derecede akıl
hastalığı bulunması,
4. Eşler arasında evlenmeye engel olacak derecede hısımlığın
bulunması.
Dava
açma görevi ve hakkı:
Mutlak butlan davası, Cumhuriyet savcısı tarafından re'sen
açılır. Bu dava, ilgisi olan herkes tarafından da açılabilir.
Dava
hakkının sınırlanması veya kalkması:
Sona ermiş bir evliliğin mutlak butlanı Cumhuriyet savcısı
tarafından re'sen dava edilemez; fakat her ilgili, mutlak
butlanın karar altına alınmasını isteyebilir.
Ayırt etme gücünün sonradan kazanılması veya akıl hastalığının
iyileşmiş olması durumlarında mutlak butlan davasını yalnız
ayırt etme gücünü sonradan kazanan veya akıl hastalığı iyileşen
eş açabilir.
Evliyken yeniden evlenen bir kimsenin önceki evliliği mutlak
butlan kararı verilmeden önce sona ermişse ve ikinci evlenmede
diğer eş iyiniyetli ise, bu evlenmenin butlanına karar
verilemez.
Nisbî butlan
Eşlerin dava hakkı:
1.
Ayırt etme gücünden geçici yoksunluk: Evlenme sırasında geçici bir sebeple
ayırt etme gücünden yoksun olan eş, evlenmenin iptalini dava
edebilir.
2.
Yanılma: Aşağıdaki durumlarda eşlerden biri
evlenmenin iptalini dava edebilir:
1. Evlenmeyi hiç istemediği veya evlendiği kişiyle evlenmeyi
düşünmediği hâlde yanılarak bu evlenmeye razı olmuşsa,
2. Eşinde bulunmaması onunla birlikte yaşamayı kendisi için
çekilmez bir duruma sokacak derecede önemli bir nitelikte
yanılarak evlenmişse.
3.
Aldatma: Aşağıdaki durumlarda eşlerden biri
evlenmenin iptalini dava edebilir:
1. Eşinin namus ve onuru hakkında doğrudan doğruya onun
tarafından veya onun bilgisi altında bir başkası tarafından
aldatılarak evlenmeye razı olmuşsa,
2. Davacının veya altsoyunun sağlığı için ağır tehlike
oluşturan bir hastalık kendisinden gizlenmişse.
4.
Korkutma: Kendisinin veya yakınlarından birinin
hayatı, sağlığı veya namus ve onuruna yönelik pek yakın ve ağır
bir tehlike ile korkutularak evlenmeye razı edilmiş eş,
evlenmenin iptalini dava edebilir.
5.
Hak düşürücü süre: İptal davası açma hakkı, iptal sebebinin
öğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten
başlayarak altı ay ve her hâlde evlenmenin üzerinden beş yıl
geçmekle düşer.
Yasal temsilcinin dava hakkı:
Küçük veya kısıtlı, yasal temsilcisinin izni
olmadan evlenirse, izni alınmayan yasal temsilci evlenmenin
iptalini dava edebilir.
Bu suretle evlenen kimse sonradan onsekiz yaşını doldurmak
suretiyle ergin olur, kısıtlı olmaktan çıkar veya karı gebe
kalırsa evlenmenin iptaline karar verilemez.
Butlanı gerektirmeyen sebepler
Bekleme süresine uymama: Kadının bekleme süresi bitmeden evlenmesi,
evlenmenin butlanını gerektirmez.
Şekil kurallarına uymama: Evlendirmeye yetkili memur önünde yapılmış olan
bir evliliğin kanunun diğer şekil kurallarına uyulmaması
sebebiyle butlanına karar verilemez.
Butlan kararı
Genel olarak: Batıl bir evlilik ancak hâkimin kararıyla sona
erer. Mutlak butlan hâlinde bile evlenme, hâkimin kararına kadar
geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur.
Sonuçları:
1.
Çocuklar yönünden: Mahkemece butlanına karar verilen bir
evlilikten doğan çocuklar, ana ve baba iyiniyetli olmasalar bile
evlilik içinde doğmuş sayılırlar.
Çocuklar ile ana ve baba arasındaki ilişkilere boşanmaya
ilişkin hükümler uygulanır.
2.
Eşler yönünden: Evlenmenin butlanına karar verilirse,
evlenirken iyiniyetli bulunan eş bu evlenme ile kazanmış olduğu
kişisel duru-munu korur.
Eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesi, tazminat, nafaka
ve soyadı hakkında boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır.
Mirasçıların dava hakkı:
Evlenmenin butlanını dava etme hakkı mirasçılara
geçmez. Ancak, mirasçılar açılmış olan davayı sürdürebilirler.
Dava sonucunda evlenme sırasında iyiniyetli olmadığı anlaşılan
sağ kalan eş, yasal mirasçı olamayacağı gibi, daha önce yapılmış
olan ölüme bağlı tasarruflarla kendisine sağlanan hakları da
kaybeder.
Yetki ve yargılama usulü:
Evlenmenin butlanı davasında, yetki ve yargılama usulü
bakımından boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır.
|